Net-metering vs net-billing – co się faktycznie zmieniło dla prosumentów

1 lipca 2022 - data która podzieliła świat prosumentów na 'przed' i 'po'. Stare instalacje (przed lipcem 2022) mają net-metering na 15 lat. Nowe - net-billing od razu. Ile faktycznie tracisz? Sprawdzam na liczbach.

Net-metering (stary system, do 30.06.2022)

Zasada: Oddajesz 1 kWh, bierzesz 0.8 kWh z powrotem (dla instalacji <10 kWp) lub 0.7 kWh (10-50 kWp).

To system energetyczny, nie pieniężny. Licznik 'pamięta' kWh, nie PLN.

Przykład:

• Lipiec: Produkujesz 800 kWh, zużywasz 300 kWh → nadwyżka 500 kWh trafia do 'banku'
• Grudzień: Produkujesz 120 kWh, zużywasz 450 kWh → brakuje 330 kWh
• Z 'banku' bierzesz: 330 / 0.8 = 412 kWh (musisz oddać 412 aby dostać 330)
• W banku zostaje: 500 - 412 = 88 kWh (przepadają po roku lub możesz wykorzystać)

Ważne: System działa na bilansie rocznym (nie miesięcznym). Nadwyżki z lata pokrywają braki zimą.

Net-billing (nowy, od 01.07.2022)

Zasada: Rozliczenie pieniężne. Sprzedajesz po cenie hurtowej (TGE), kupujesz po taryfie detalicznej.

Przykład (te same liczby):

• Lipiec: Nadwyżka 500 kWh × 0.28 PLN (avg cena sprzedaży) = zarabiasz 140 PLN
• Grudzień: Brakuje 330 kWh × 0.72 PLN (taryfa G11) = płacisz 238 PLN
• Bilans: -98 PLN

Vs net-metering: Zostałoby 88 kWh w banku (wartość ~63 PLN gdyby sprzedać). Różnica niewielka w tym przykładzie, ale...

Problem pojawia się gdy autokonsumpcja niska:

Dom pusty w dzień (zużycie wieczorem). PV produkuje południe. Przykład skrajny:

• Autokonsumpcja: 25%
• Eksport: 75% produkcji (sprzedaż po 0.25 PLN)
• Import: 60% zużycia (kupno po 0.72 PLN)

Net-metering: Bilans roczny prawie zero (kWh).

Net-billing: Strata 600-900 PLN/rok (różnica cen sprzedaż/kupno).

Porównanie - tabela rzeczywista

Dom 150 m², zużycie 4500 kWh/rok, PV 6 kWp (produkcja 6300 kWh).

* W net-metering nadwyżka 1125 kWh zwykle przepada (chyba że zużyjesz w ciągu roku rozliczeniowego).

Wniosek: Przy niskiej autokonsumpcji net-billing daje stratę ~750-1200 PLN/rok vs net-metering.

Strategia dla instalacji w net-metering (przed 2022)

Jeśli masz instalację sprzed lipca 2022 → trzymasz net-metering przez 15 lat (do 2037+). Trzymaj się tego.

Pytanie: Czy mogę rozbudować instalację?

TAK, ale uwaga:

• Rozbudowa <50% mocy oryginalnej → net-metering zostaje dla całości
• Rozbudowa >50% → CAŁA instalacja przechodzi na net-billing

Przykład:

• Masz: 6 kWp (2020, net-metering)
• Chcesz dodać: 4 kWp (2025)
• 4/6 = 66% > 50% → przejdziesz na net-billing dla wszystkich 10 kWp

Czy to potencjalnie uzasadnione ekonomicznie? Zależy:

• Jeśli autokonsumpcja wysoka (>60%) → TAK (10 kWp lepsze niż 6 mimo net-billing)
• Jeśli niska (<40%) → NIE (strata na net-billing przewyższa korzyść z większej mocy)

Bezpieczna rozbudowa: Dodaj max 2.9 kWp do instalacji 6 kWp (48% < 50%). Net-metering zostaje.

Co lepsze dla nowych instalacji - optymalizacja pod net-billing

Skoro już masz net-billing (instalacja po 2022), zoptymalizuj pod to:

1. Zmniejsz moc PV, zwiększ autokonsumpcję

Zamiast 10 kWp z autokonsumpcją 30% → 6 kWp z 55%. Mniejszy eksport po niskiej cenie = lepsza ekonomia.

2. Dodaj smart zarządzanie

HEMS (jak w artykule o taryfach dynamicznych) - automatyczne włączanie urządzeń gdy PV produkuje.

3. Rozważ małą baterię (5-8 kWh)

Nie pełny magazyn 15 kWh (za drogi), ale mały - pokrywa wieczorny szczyt (18-21). Koszt: 12-15k PLN. Zwiększa autokonsumpcję o 20-25 p.p.

ROI magazynu przy net-billing: 15-20 lat (vs >30 przy net-metering).

Kiedy to może nie mieć sensu

• Bardzo niskie roczne zużycie energii (poniżej 1 500 kWh/rok) — nakłady inwestycyjne mogą być nieproporcjonalne do oszczędności.
• Budynek planowany do sprzedaży w ciągu 2–3 lat — ROI może nie zdążyć się domknąć przed transakcją.
• Dach silnie zacieniony lub o niekorzystnej orientacji (strona północna) — produkcja będzie istotnie niższa niż w modelowym scenariuszu.

Powyższe dane i szacunki mają charakter analityczny i informacyjny. Nie stanowią porady inwestycyjnej ani finansowej. Konkretne wyniki zależą od indywidualnej sytuacji energetycznej, lokalizacji, dostępnych programów dotacyjnych i warunków instalacji.