Wielka Brytania rozszerza statystyki pomp ciepła – co nowe dane mówią o rynku retrofitowym

Czemu dane retrofitowe są tak ważne?

Nowe budynki to tylko ułamek rynku. Prawdziwe wyzwanie i prawdziwy potencjał leży w istniejącym zasobie mieszkaniowym – budynkach wybudowanych przed 2000 rokiem, często słabo zaizolowanych i ogrzewanych kotłami gazowymi lub węglowymi. W Polsce to kilkanaście milionów budynków.

Gdy rząd brytyjski rozszerzył program statystyczny Heat Pump Statistics, po raz pierwszy objął analizą wszystkie instalacje retrofitowe, niezależnie od źródła finansowania. Wcześniej dane dotyczyły tylko instalacji objętych dotacjami rządowymi (Boiler Upgrade Scheme, BUS), przez co obraz rynku był silnie zniekształcony.

Kluczowe wnioski z nowych statystyk

Choć pełne dane nie są jeszcze dostępne publicznie w formie zagregowanej, pierwsze analizy portalu IndexBox wskazują na kilka kluczowych trendów:

• Rynek prywatny rośnie szybciej niż subsydiowany – znaczna część instalacji retrofitowych finansowana jest ze środków własnych, bez dotacji. Oznacza to, że ceny pomp ciepła spadły na tyle, że ROI bez subsydiów jest akceptowalny.
• Przeważają instalacje powietrze-woda – ponad 85% nowych instalacji retrofitowych to systemy powietrzne, głównie ze względu na niższe koszty montażu i brak konieczności wykonywania odwiertów.
• Starsze budynki coraz częściej sięgają po pompy ciepła – rośnie udział budynków z przed 1980 roku, co wcześniej uznawane było za technicznie trudne lub niepotencjalnie uzasadnione ekonomicznie.

Warunki sukcesu retrofitu w starszych budynkach

Dane wskazują, że skuteczna instalacja pompy ciepła w starszym budynku wymaga spełnienia kilku warunków:

• Modernizacja instalacji grzewczej – wymiana grzejników na większe lub przejście na ogrzewanie podłogowe, aby obniżyć temperaturę zasilania (35–45°C zamiast 55–75°C).
• Minimum izolacji – nie musi to być kompleksowa termomodernizacja, ale ściany, dach i podłoga powinny być choćby w podstawowym standardzie.
• Odpowiedni dobór mocy – pompa ciepła pracuje najwydajniej, gdy moc jest dobrze dobrana do rzeczywistego zapotrzebowania budynku (obliczenia wg EN 12831).

Co Polska może wyciągnąć z brytyjskiego doświadczenia?

Polska nie ma jeszcze tak kompleksowych statystyk rynkowych jak Wielka Brytania. Port Statistyczny Pomp Ciepła prowadzony przez PORTPC pokazuje ogólne wolumeny sprzedaży, ale nie analizuje szczegółów instalacji retrofitowych. Warto, by URE lub NFOŚiGW rozważyły rozszerzenie zbieranych danych o:

• Typ budynku (rok budowy, klasa energetyczna przed i po)
• Źródło finansowania (dotacja, kredyt, środki własne)
• Rzeczywiste zużycie energii po instalacji (dane z inteligentnych liczników)

Takie dane pozwoliłyby na precyzyjniejsze targetowanie programów dotacyjnych i identyfikację segmentów rynku, gdzie wsparcie jest najbardziej potrzebne.

Perspektywy polskiego rynku retrofitowego

W 2025 roku w Polsce sprzedano ok. 110 000 pomp ciepła powietrze-woda (PORTPC). Szacunki branżowe mówią, że ok. 60–65% to instalacje w nowych budynkach. Rynek retrofitowy – choć rosnący – wciąż jest mniejszościowy. Zmieniają to rosnące ceny energii, zaostrzanie norm oraz program Czyste Powietrze, który coraz skuteczniej sięga do starszych budynków.

Doświadczenie brytyjskie pokazuje, że kluczem do skalowania retrofitu jest połączenie: dostępnych finansowo pomp ciepła, prostych procedur dotacyjnych i edukacji instalatorów w zakresie pracy z istniejącymi instalacjami. To lekcja, którą warto przełożyć na polskie warunki.

Kiedy to może nie mieć sensu

• Budynek przeznaczony do rozbiórki lub gruntownej przebudowy w perspektywie kilku lat — nakłady na ocieplenie mogą być bezcelowe.
• Istniejące bardzo niskie koszty ogrzewania — oszczędności mogą nie uzasadniać nakładów inwestycyjnych w rozsądnym horyzoncie czasowym.
• Obiekt wpisany do rejestru zabytków — zakres prac może być ograniczony przepisami konserwatorskimi i wymagać indywidualnych uzgodnień.

Powyższe dane i szacunki mają charakter analityczny i informacyjny. Nie stanowią porady inwestycyjnej ani finansowej. Konkretne wyniki zależą od indywidualnej sytuacji energetycznej, lokalizacji, dostępnych programów dotacyjnych i warunków instalacji.